Vì sao Hội đồng Giám mục góp ý Hiến pháp?

Đoàn Xuân Lộc

Gửi cho BBC từ Global Policy Institute, London

Cập nhật: 10:40 GMT - thứ hai, 4 tháng 3, 2013

• Facebook
• Twitter
• chia sẻ
• Gửi cho bạn bè
• In trang này

Hội đồng Giám mục Việt Nam nói phải 'xóa bỏ đặc quyền của bất kỳ đảng phái chính trị nào'

Trong Bản nhận định và góp ý gửi tới Ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 hôm 01/03, Hội đồng Giám mục Việt Nam không chỉ bày tỏ bất đồng với Điều 4 mà còn mạnh dạn nêu lên những mâu thuẫn, bất hợp lý trong cơ cấu chính trị tại Việt Nam và những hậu quả mà những mâu thuẫn, phi lý ấy mang đến cho người dân và đất nước.

Có thể nói từ trước tới nay chưa bao giờ các Giám mục Việt Nam thẳng thắn, công khai và mạnh dạn lên tiếng như vậy.

Các bài liên quan

• Trống, kèn và góp ý Hiến pháp
• Giáo hội Công giáo phê phán Điều 4
• Hà Nội xong góp ý Hiến pháp trước 7/3

Chủ đề liên quan

• Đảng Cộng sản, 
• Chính trị Việt Nam

Điểm ‘tử huyệt’ của chế độ

Bản nhận định, góp ý của các Giám mục Việt Nam đã nêu rõ rằng “trong Hiến pháp không nên và không thể khẳng định một cách tiên thiên sự lãnh đạo của bất kỳ đảng phái chính trị nào, vì chủ thể của quyền bính chính trị chính là nhân dân”.

Và vì vậy, cần “xóa bỏ đặc quyền của bất kỳ đảng phái chính trị nào, đồng thời nhấn mạnh vai trò của Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, do dân bầu ra và là đại diện đích thực của nhân dân, chứ không phải là công cụ của một đảng cầm quyền nào”.

Với những nhận định rõ ràng và dứt khoát như vậy, một cách gián tiếp Hội đồng Giám mục muốn loại bỏ Điều 4 khỏi Hiến Pháp dù trước đó năm ngày, Tổng Bí thư đảng CSVN Nguyễn Phú Trọng cho rằng những ai có tư tưởng muốn bỏ Điều 4 là suy thoái đạo đức, lối sống.

Ngoài việc dám thẳng thắn điểm vào ‘tử huyệt’ của đảng Cộng sản, Bản nhận định và góp ý của các Giám mục còn nêu lên nhiều mâu thuẫn, phi lý trong cơ cấu chính trị ở Việt Nam và những mâu thuẫn, bất hợp lý ấy được thể hiện ngay trong nội dung của Hiến pháp.

Theo nhận định của HĐGM, chính những mâu thuẫn và phi lý ấy là “lý do lớn, dẫn đến tình trạng trì trệ và chậm tiến của Việt Nam về nhiều mặt. Các Giám mục kêu gọi phải có những thay đổi căn bản về “quyền con người”, “quyền làm chủ của nhân dân”, và về việc “thi hành quyền bính chính trị”, trong lần sửa đổi Hiến pháp lần này.

Tiếng nói chính thức, mạnh mẽ

Có thể nói đây cũng là lần đầu tiên các Vị lãnh đạo Giáo hội Công giáo Việt Nam công khai và mạnh mẽ lên tiếng về một việc hệ trọng của đất nước, dân tộc như vậy.

"Một cách gián tiếp Hội đồng Giám mục muốn loại bỏ Điều 4 khỏi Hiến Pháp dù trước đó năm ngày, Tổng Bí thư đảng CSVN Nguyễn Phú Trọng cho rằng những ai có tư tưởng muốn bỏ Điều 4 là suy thoái."

Vào năm 2002, Hội đồng Giám mục Việt Nam đã có Thư ngỏ gửi lãnh đạo các cơ quan lập pháp của Nhà nước Việt Nam. Trong Thư ngỏ đó các Giám mục Việt Nam đã nhận định rằng để “xây dựng và phát triển một xã hội nhân bản, một xã hội không làm què quặt và hủy hoại con người”, cần phải “xóa giảm những khuyết tật hiện hữu của xã hội”, như “cơ chế xin-cho” và “phát huy những giá trị nhân bản làm cho con người ngày càng trở nên người hơn, sống xứng với phẩm giá của mình hơn”.

Đó lần đầu tiên kể từ năm 1975, Giáo hội Công giáo mới công khai và mạnh dạn nêu những vấn nạn trong xã hội, đặc biệt là cơ chế xin-cho. Tuy vậy, so với những điều được nêu trong Bản nhận định, góp ý lần này, thì nội dung Thư ngỏ đó nhẹ nhàng hơn nhiều.

Trong thời gian qua có một vài Giám mục như Đức cha Nguyễn Thái Hợp, Giám mục Vinh, ký vào các kiến nghị của các nhân sỹ, trí thức về các vấn đề liên quan đến tình hình đất nước. Mới đây, Đức cha Nguyễn Chí Linh, Giám mục Thanh Hóa và Đức cha Ngô Quang Kiệt, nguyên Tổng Giám mục Hà Nội, cũng ký vào ‘Kiến nghị 72’.

Vào tháng 5 năm 2012, Ủy Ban Công lý và Hòa bình thuộc HĐGM đưa ra một bản “Nhận định về một số tình hình tại Việt Nam hiện nay”, trong đó đề cập đến một số vấn đề nhức nhối, hệ trọng liên quan đến nền kinh tế Việt Nam, luật đất đai, môi trường xã hội, chủ quyền quốc gia, pháp luật, sinh thái, vai trò của trí thức, giáo dục y tế và tự do tôn giáo.

Sáu tháng sau đó cũng Ủy ban này đã có “Bản phúc trình về tình hình công lý, hòa bình và nhân quyền trong xã hội Việt Nam hiện nay”, trong đó nêu rõ những tệ nạn đang xảy ra tại Việt Nam. Sau vụ xử các thanh niên Công giáo và Tin Lành tại Nghệ An mới đây, Ban Công lý và Hòa bình Giáo phận Vinh cũng đã lên tiếng “phản đối bản án phi pháp và bất công”.

Nhưng có thế nói dù rất thẳng thắn, mạnh dạn, những tiếng nói, nhận định hay phúc trình ấy được làm tương đối đơn lẻ, ở cấp thấp và mang tính nội bộ. Chẳng hạn, Bản phúc trình của Ủy ban Công lý không được gửi cho lãnh đạo hay cơ quan nào của Việt Nam mà gửi cho các Giám mục trong HĐGM Việt Nam.

Còn Bản nhận định và góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp lần này được Đức cha Nguyễn Văn Nhơn và Đức cha Hoàng Văn Đạt – Chủ tịch và Tổng Thư ký Hội đồng Giám mục Việt Nam – nhân danh HĐGM VN gửi đến Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp.

Tại sao vào thời điểm này?

Giáo hội đưa ra những nhận định, góp ý như vậy lúc này vì cũng như bao người dân, nhân sỹ, trí thức khác, từ lâu giáo dân, linh mục, tu sỹ và các giám mục Việt Nam thấy rõ những bất cập, phi lý ở Việt Nam và cảm thấy đã đến lúc phải chính thức lên tiếng.

"Sau vụ xử các thanh niên Công giáo và Tin Lành tại Nghệ An mới đây, Ban Công lý và Hòa bình Giáo phận Vinh cũng đã lên tiếng “phản đối bản án phi pháp và bất công”."

Chẳng hạn, Bản phúc trình của Ủy ban Công lý và Hòa bình đã nêu cụ thể bảy vấn nạn – nếu không muốn nói là tệ nạn – đang xảy ra tại Việt Nam, trong đó tình trạng “xử án bất công”, “dùng bạo lực để giải quyết các tranh chấp dân sự” hay “tham nhũng thành quốc nạn”.

Có thể nói những nhận định, góp ý của Hội đồng Giám mục lần này là kết quả của những ưu tư, lo lắng mà các Giám mục đã có từ trước.

Một yếu tố quan trọng khác làm các Giám mục Việt Nam lên tiếng đó là các Ngài ý thức rằng việc sửa đổi Hiến pháp lần này là một việc hệ trọng và cũng là một cơ hội có một không hai giúp Việt Nam có những thay đổi quan trọng để qua đó đất nước thực sự tiến tới tự do, dân chủ, giàu mạnh.

Ngoài ra, trong thời gian vừa qua người dân cũng như nhiều nhân sỹ, trí thức đã mạnh dạn lên tiếng góp ý và muốn có những thay đổi căn bản, quan trọng trong việc sửa đổi Hiến pháp lần này.

Và vì “không hề thờ ơ với tình hình đất nước” và muốn “góp phần nhỏ bé của mình vào công cuộc xây dựng một đất nước phát triển vững bền, dân chủ và nhân ái” như hai Bạn nhận định của Ủy ban Công lý và Hòa bình nêu rõ, Giáo hội không thể im lặng trước sự kiện quan trọng như vậy.

Chọn đồng hành với Dân tộc

Một điểm đáng lưu ý nữa là Hội đồng Giám mục Việt Nam cũng gửi bản nhận định và góp ý đó đến “nhân dân cả nước”.

Và trong phần kết luận, các Giám mục đã nêu rõ mục đính chính của những nhận định, góp ý ấy là muốn “góp phần xây dựng Hiến pháp cho hợp lý và hợp lòng dân”, cũng như “ước mong mọi người dân Việt Nam tích cực góp phần vào việc điều chỉnh Hiến pháp, phục vụ sự phát triển toàn diện và bền vững của dân tộc Việt Nam”.

Có thể nói, qua những nhận định và góp ý ấy, HĐGM Việt Nam muốn chính thức và rõ ràng bày tỏ rằng Giáo hội luôn đồng hành với người dân, với Dân tộc Việt Nam, luôn đứng về phía người dân và với tư cách công dân của mình muốn góp tiếng nói, góp phần của mình để qua đó những quyền căn bản của người dân được tôn trọng, dân tộc Việt Nam được phát triển toàn diện, bền vững.

Cũng nên nhắc lại rằng năm 1980, các Giám mục Việt Nam đã ra một Thư chung kêu gọi con cái mình “sống Phúc âm giữa lòng dân tộc” hay “đồng hành với dân tộc”. Văn kiện này được xem như bản định hướng cho Giáo Hội Công Giáo Việt Nam sau biến cố 1975.

Nhưng kể từ đó, cụm từ “đồng hành với dân tộc” luôn được chính quyền Việt Nam dùng và thường được diễn giải theo hướng có lợi cho mình. Theo cách diễn giải đó, có lúc dân tộc được đồng hóa với đảng, với chế độ. Và như vậy, đồng hành với dân tộc cũng có nghĩa là đồng hành với đảng, với chế độ, hay ít ra không được đi ngược với đường lối, chủ trương, chính sách của đảng.

Qua Bản nhận định và góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp lần này và với việc yêu cầu “xóa bỏ đặc quyền của bất kỳ đảng phái chính trị nào” trong Hiến pháp, Giáo hội muốn có một Hiến pháp thực sự là ‘của dân, do dân và vì dân’, chứ không phải một Hiến pháp của, do hay vì bất cứ một đảng phái chính trị nào.

Bài viết thể hiện quan điểm và văn phong của tác giả, một trí thức Công giáo hiện làm nghiên cứu tại Viện Global Policy, London.

Tổ quốc cao hơn Nhà nước và Chế độ

Tiến sỹ Nguyễn Vân Nam

Tổ quốc, có thể hiểu là đất nước do tổ tiên để lại, chỉ nơi sinh thành tổ tiên dân tộc ta; sinh thành tổ tiên, ông bà, cha mẹ của mỗi con người.

Tổ quốc Việt nam là cội nguồn chung của mọi người Việt nam từ hàng ngàn năm nay. Vì thế, dĩ nhiên Tổ quốc không thể mang một ý thức hệ tư tưởng nào cả.

Các bài liên quan

• Đảng cảnh cáo việc góp ý Hiến pháp
• Vì sao Hội đồng Giám mục góp ý Hiến pháp?
• Hội đồng Hiến pháp 'cần thực quyền'

Chủ đề liên quan

• Diễn đàn, 
• Sửa đổi Hiến pháp Việt Nam, 
• Chủ nghĩa Cộng sản, 
• Chính trị Việt Nam

Tên Tổ quốc chỉ giản dị cho biết đó là Tổ quốc của dân tộc nào, ai có nguồn cội từ đâu. Trong quá trình Toàn cầu hóa, Nhà nước có thể mất đi, nhưng Tổ quốc sẽ vẫn luôn tồn tại.

Cộng đồng công dân

Mỗi một dân tộc đều cố gắng giữ gìn Tổ quốc như một đặc điểm nhận dạng trong cộng đồng công dân của Thế giới tương lai.

Theo một cách sử dụng khác, tổ quốc còn được dùng để chỉ nơi xuất phát, xuất hiện, là cội nguồn của một cái gì đó. Chẳng hạn, Liên Xô trước đây có thể được gọi là tổ quốc của chủ nghĩa xã hội Xô Viết.

Chủ nghĩa xã hội - cả về lý thuyết lẫn thực tế - vốn không hình thành trên đất nước Việt nam.

Vì vậy nước ta cũng không thể được vinh dự mang tên tổ quốc Việt nam Xã hội Chủ nghĩa.

"Việt nam có nghĩa vụ xây dựng Nhà nước pháp quyền; đó cũng chính là cam kết của Việt nam để được kết nạp vào WTO"

Trước đây, vẫn có quan niệm trái ngược và vì vậy cũng khác biệt kiến thức về Nhà nước giữa một bên là các nước thuộc phe xã hội chủ nghĩa (XHCN) cũ và các nước có Nhà nước pháp quyền.

Tuy nhiên, kể từ khi trở thành thành viên Tổ chức Thương mại Thế giới - WTO, Việt nam có nghĩa vụ xây dựng Nhà nước pháp quyền; đó cũng chính là cam kết của VN để được kết nạp vào WTO.

Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền, về mặt lý luận, trước hết dựa vào lý thuyết ba thành tố. Theo đó, Nhà nước là một hình thái tổ chức xã hội gồm ba thành tố là lãnh thổ, dân tộc và quyền lực tối cao.

Ba thành tố này là những điều kiện cần và đủ làm nên một Nhà nước. Bản chất Nhà nước vì thế không thể mang tính giai cấp, không mang ý thức hệ tư tưởng. Nó là trung tính.

Trong một Nhà nước pháp quyền, mọi thành viên của Nhà nước (cá nhân, tổ chức, các cơ quan công quyền và Nhà nước) đều bình đẳng trước pháp luật.

Nguyên tắc cơ bản nhất này sẽ hoàn toàn mất giá trị khi Nhà nước được xác định là Nhà nước của (hay ưu tiên) một ý thức hệ nào đó, hoặc là Nhà nước không phải của mọi người mà là của (hay ưu đãi) một thành phần, một nhóm nào đó trong xã hội.

Pháp luật là một khái niệm tổng quát chung và trừu tượng. Người ta khó mà bình đẳng theo những tiêu chí trừu tượng.

Không nên nhầm lẫn

Hiến pháp chính là tập hợp một cách hệ thống những nguyên tắc, chuẩn mực căn bản nhất, khái quát nhất để xác định cụ thể Pháp luật mà tất cả thành viên trong một Nhà nước đều thượng tôn phải được hiểu như thế nào. Hiến pháp, vì thế, phải phân biệt rõ ràng Tổ quốc, Nhà nước, Chế độ.

Nhà nước phải là một thực thể chung của tất cả thành viên sống trong một lãnh thổ xác định.

Trong chúng ta, có người theo đạo Phật, người theo đạo Thiên Chúa, có người theo đạo Hồi, người khác theo đạo Hòa hảo, người này theo chủ nghĩa Cộng sản, người kia theo chủ nghĩa Tự do...

Một Nhà nước là của chung vì vậy cũng không thể là Nhà nước của một ý thức hệ hay là sự ưu đãi của một nhóm người, một giai cấp.

Đức có Tòa án Hiến pháp độc lập với chính quyền

Phù hợp với lý luận về Nhà nước và ý nghĩa thực tế của nó, theo truyền thống, tên Nhà nước của đa số quốc gia là thành viên WTO (nghĩa là các nước đã hoặc đang xây dựng Nhà nước pháp quyền theo chuẩn mực của WTO) đều chỉ gồm tên gọi quốc gia và các bổ ngữ (nếu có) làm rõ hơn:

- Về ai là người sử dụng quyền lực Nhà nước, chẳng hạn: Cộng hòa (Republic. vốn từ tiếng La tinh cổ "res publica" nghĩa là việc của chung) như nước Cộng hòa Pháp, hay đối lập với nó là Vương quốc (việc nước là của vua), như Vương quốc Anh.

Cũng có thể nói thêm về nguyên tắc căn bản sử dụng quyền lực là nguyên tắc dân chủ như "Cộng hòa dân chủ“ và:

- Về hình thức tổ chức một Nhà nước như một đơn vị hành chính tập quyền duy nhất hay liên bang, chẳng hạn nước Cộng hòa Liên bang Đức.

Người ta cũng thường nhầm lẫn Nhà nước với Chế độ và đồng hóa chúng thành một.

Chế độ là toàn bộ cấu trúc, hệ thống tổ chức (trong Nhà nước) để thực hiện quyền lực Nhà nước theo những hình thức và phương pháp cụ thể của người cầm quyền nhằm đạt mục tiêu xác định của người mình.

Chế độ, vì vậy, có thể mang bản chất giai cấp, mang tính ý thức hệ tư tưởng.

Tổ quốc Việt nam có từ hàng ngàn năm nay.

Nhà nước Việt nam xuất hiện kể từ khi vua Hùng dựng nước.

Chế độ xã hội chủ nghĩa có từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền. Như vậy, để phù hợp với lý luận, với ý nghĩa thực tế và với truyền thống dân tộc và quốc tế, cần sửa Hiến pháp 1992, lấy lại tên nước là nước Việt nam Dân chủ Cộng hòa.

Bài thể hiện quan điểm riêng của Tiến sỹ Nguyễn Văn Nam, Đại học Humboldt, CH LB Đức, người hiện hành nghề luật ở Sài Gòn.

Đi tìm nét đẹp văn hóa ứng xử

Tác giả: LY LAM

Bài đã được xuất bản.: 12/02/2013 00:00 GMT+7

Cái đẹp, cái thiện vẫn luôn có chỗ đứng trong xã hội, như cành cây đầy sức sống đang căng đầy chồi non mỗi dịp xuân về

"Ngày xuân sang ta chúc nhau...", "Con chúc ông bà sống lâu thật lâu..." - Lời ca rộn ràng nhân dịp xuân về cho thấy những câu chúc của chúng ta dành cho ông bà, bố mẹ, người thân, bạn bè, láng giềng... là một điều rất đỗi tự nhiên, quen thuộc. Đặc biệt trong dịp xuân về, khi mà Dù đi đâu ai cũng nhớ / Về chung vui bên gia đình, dường như ai cũng sống nhân ái hơn, mở lòng hơn với mọi người...

Ngẫm lại, chợt nhận ra những giá trị tốt đẹp ấy dường như đang phai mờ dần trong cuộc sống hiện đại, chỉ còn trong ngày tết ở làng quê. Không những vậy, một số lễ nghi còn bị chuyển thành những phương thức để cầu lợi, như cầu lộc cầu tài, cầu thăng quan tiến chức, trong khi một số thói quen, tập quán tốt đã bị mai một, như thói quen xếp hàng, cảm ơn - xin lỗi, sống có trách nhiệm với bản thân,... Do cuộc sống hiện đại bận rộn, hay do nguyên nhân nào khác mà chúng ta đang mất dần những nét đẹp văn hóa ứng xử ấy và đâu là hệ quả của vấn đề này? Tọa đàm đặc biệt nhân dịp Xuân Quý Tỵ của DNSGCT với sáu vị khách mời - thân hữu, vì vậy, trở thành một cuộc "Đi tìm nét đẹp văn hóa ứng xử" của người Việt...

Trong số khách mời, chỉ có nhà triết học, dịch giả Bùi Văn Nam Sơn lần đầu tham dự một cuộc tọa đàm của DNSGCT, còn chuyên gia ẩm thực Hồ Thị Hoàng Anh, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, luật sư Nguyễn Ngọc Bích, giáo sư Huỳnh Như Phương và doanh nhân Lương Văn Lý là "khách quen", nên sau cái bắt tay chào hỏi, lễ nghi "ưu tiên phụ nữ", "nhường bậc trưởng bối",... là những suy tư, trăn trở cùng một đề tài không hề đơn giản. Như ông Huỳnh Như Phương nói một cách ý nhị, khi DNSGCT đặt ra "chuyện văn hóa ứng xử" thì đã ngầm ý rằng mối quan hệứng xử giữa người và người trong xã hội đang có vấn đề.

"Văn hóa ứng xử là cách thể hiện ra bên ngoài của những thái độ - yêu, thích, ghét, trọng, khinh..., và người ta có thể học hỏi, chia sẻ những điều này với nhau", ông Nam Sơn lên tiếng.

"Nền tảng của những thái độ đó chính là những giá trị và chúng ta đang bị khủng hoảng về giá trị thực sự, trước hết là sự xung đột giữa những giá trị cổ truyền với vai trò quan trọng của Nho giáo, với xã hội xã hội chủ nghĩa và một xã hội hội nhập hiện nay. Với xã hội cổ truyền, dường như có một sự đứt gãy, trong khi con người mới xã hội chủ nghĩa một thời được đề cao đã không còn phù hợp, còn những giá trị hiện đại của phương Tây thì không được khuyến khích. Nếu không chọn được những giá trị nền tảng, mà để cho những giá trị hoang dã là quyền lực, tiền bạc, hưởng thụ và danh vọng ảo thống trị thì dần dần chúng sẽ phá đi những nền tảng văn hóa tốt đẹp của xã hội".

Bà Hoàng Anh chia sẻ với nhận định này, khi cho rằng mình là một "người trong cuộc": "Tôi sinh ra và lớn lên ở Huế nên được hấp thụ một nền giáo dục chịu ảnh hưởng bởi tư tưởng Nho giáo.

Thời xưa, phụ nữ không được dạy nhiều về lễ nghi giao tiếp, ứng xử với bên ngoài; khách của chồng đến nhà, người vợ ra cúi chào rồi đi vào trong, chứ không được ngồi cùng. Sống trong một xã hội như vậy, lại học trong một trường dành cho nữ nên tôi được hưởng một nền giáo dục khuôn phép, với những tư tưởng Nho giáo, "gọi dạ bảo vâng", "cha mẹ đặt đâu con ngồi đó"... Nhưng khi tôi lớn lên thì đất nước giải phóng, từ đó đến nay, bị tác động bởi nhiều luồng tư tưởng xung đột lẫn nhau, cũ - mới đan xen, nên nhiều lúc tôi cũng thấy hoang mang".

Dường như chính sự xung đột giữa những luồng tư tưởng cũ - mới ấy đã khiến văn hóa ứng xử bị lãng quên, cả trong giáo dục lẫn ở gia đình và xã hội. Ông Nguyễn Ngọc Bích nhận xét, nhiều nam thanh niên bây giờ học hết bậc phổ thông, lên đại học rồi mà vẫn không biết những phép lịch sự cơ bản nhất, trong nhà thì không biết chào hỏi người lớn, ra đường thì không biết cách cư xử với phụ nữ... Thời của ông không như vậy!

Giáo sư Huỳnh Như Phương cho rằng giáo dục văn hóa ứng xử ngày càng ít được chú trọng. Ông nói: "Ngày trước, có những đề thi tú tài môn văn bàn về lẽ sống rất hay, chẳng hạn: "Anh chị nghĩ gì về chí nam nhi và quan niệm hưởng lạc trong thơ văn Nguyễn Công Trứ?". Đề thi ngày nay chủ yếu theo khuôn mẫu và ít đặt ra những vấn đề sâu sắc như thế. Giáo dục có vai trò rất quan trọng trong việc thay đổi nhận thức của con người, nên mọi thay đổi về quan niệm sống, về giá trị nền tảng... cho thế hệ trẻ cần xuất phát từ giáo dục. Trong chương trình trung học ngày trước đã có môn đạo đức học: học sinh học về lòng bác ái, lương tâm, trách nhiệm..., được rèn tâm thế để chuẩn bị vào đời. Thanh niên ngày nay có nhiều kiến thức hiện đại hơn thế hệ trước, nhưng về ứng xử lại không được chuẩn bị kỹ. Lỗi đó không phải của họ, mà thuộc về xã hội. Ngoài đời, quan niệm sống nào thắng thế thì cách ứng xử phù hợp với quan niệm ấy trở thành chủ đạo.Nếu quan niệm thắng thế là ganh đua, sẵn sàng đạp lên người khác để tiến thân, thì xã hội sẽ có cách hành xử tương ứng".

Theo ông Nam Sơn, con người có hai cách hành xử chủ đạo, là tư duy chiến lược và tư duy giao tiếp. Lấy lợi ích của mình làm trung tâm, cách hành xửtheo tư duy chiến lược cần có ý đồ và năng lực để thực hiện ý đồ đó. Họ có thể sử dụng mọi mưu mô, thủ đoạn nhằm đạt được mục đích của mình. Một xã hội có nhiều người theo đuổi tư duy chiến lược sẽ đề cao việc kiếm tiền, kiếm quyền, mua quan bán tước. Khi mà cha - con, vợ - chồng chỉ hành xửtheo tư duy chiến lược, mưu cầu lợi ích cá nhân, thì họ sẽ tính toán chuyện phân chia tài sản, khi nào nên ly dị, khi nào không... Nếu có được tư duy giao tiếp, hẳn họ sẽ hành động vị tha hơn và mối quan hệ gia đình, xã hội sẽ tốt đẹp hơn. Đó là vì theo đuổi tư duy giao tiếp, người ta sẽ hành động vô vị lợi, dựa trên lòng tin, tình yêu thương con người. Một xã hội cân bằng vừa khuyến khích tư duy chiến lược, vừa vun bồi tư duy giao tiếp dựa vào sự tin cậy lẫn nhau - những hành động hình thành nên vốn xã hội.

Khi không có được một giá trị nền tảng văn hóa vững chắc, nhiều người sẽ không biết khi nào và nơi nào cần hoặc không cần đến tư duy chiến lược. Một sự khủng hoảng về văn hóa ứng xử có thể khiến người ta mất phương hướng, không biết nên đi theo giá trị nào, tiềm lực phát triển của đất nước vì vậy sẽ bị triệt tiêu. Trách nhiệm của những người lãnh đạo, các nhà khoa học, nhà văn hóa là nhìn nhận ra vấn đề để có một sự đồng thuận, đưa ra một hệ thống giá trị cơ bản và hướng mọi người cùng thực hiện. "Nên nhớ văn hóa ứng xử vô cùng quan trọng, ảnh hưởng đến sự tồn vong của cả một dân tộc - ông Nam Sơn nhấn mạnh - Chuyện xưa kể rằng có vị vua muốn xâm chiếm nước láng giềng, nên cho người đi tìm hiểu nội tình, người này sau khi về tâu rằng, người dân nước ấy đàng hoàng lắm, con cái hiếu kính cha mẹ, hàng xóm giúp đỡ lẫn nhau, vua tôi trên dưới thuận hòa, chưa thể đánh được đâu".

Cho rằng vấn đề ông Nam Sơn đặt ra rất đáng để suy nghĩ, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc nói: "Muốn định hình những giá trị căn bản cho xã hội, tôi nghĩ cái gốc của vấn đề nằm ở giáo dục, nhưng trách nhiệm này không chỉ thuộc về nhà trường, sách giáo khoa,... mà của cả xã hội. Cần nhanh chóng đưa ra những giá trị đó và hướng cho lớp trẻ thực hiện.Giới trẻ ngày nay thông minh, nhanh nhạy, dễ dàng hấp thụ những cái đúng nếu được dạy dỗ".

Ông Ngọc cho rằng thế hệ của mình may mắn khi được thấm nhuần những bài học về luân lý, đạo đức rất nhân bản trong Quốc văn giáo khoa thư. Những câu chuyện rất đỗi bình dị, dễ đi vào lòng người, thấm đượm qua nhiều thế hệ... Nên chăng chúng ta dạy cho thế hệ trẻ những bài học luân lý như vậy, thay vì dạy những cái quá lớn, chung chung như hiện nay? Tuy nhiên, trên thực tế, lớp trẻ hằng ngày vẫn phải tiếp nhận những thứ "không giống ai", theo ông Ngọc: "Những chương trình truyền hình kiểu "Đùa chút chơi", theo tôi là lợi bất cập hại. Chẳng hạn, trong chương trình, một anh công nhân mang giày bốt bị đạp một cây đinh lớn xuyên qua giày, lăn lộn, tỏ vẻ đau đớn; người đi đường trong đó có cả người nước ngoài vội xúm lại, giúp anh rút cây đinh ra để rồi phát hiện rằng cây đinh ấy không dính gì tới chân anh ta cả, mới biết mình bị lừa. Những ai từng bị lừa, sau này gặp người bị nạn có muốn đến cứu giúp nữa không? Ghê hơn nữa, ở Hà Nội còn có một lớp dạy cách "tán gái", trong vòng chín mươi ngày người ta sẽ dạy cho học viên cách tán được ba cô gái. Gần đây nhất, cũng tại Hà Nội, một nhóm thanh niên đầu quấn mảnh vải có dòng chữ "Sức mạnh chiến binh", đứng ở một ngã tư rồi từng người một liên tục hét lớn: Tôi là người thành công...".

Ông Nam Sơn xin phép "mở ngoặc", cách hét lên "Tôi là người thành công" đó là một hình thức huấn nhục (dạy cho anh biết nhục) của Nhật Bản từ những năm 1970, nhằm đào tạo một đội ngũ doanh nhân tiếp thị và bán hàng theo kiểu chó sói, xông ra chiếm lĩnh thị trường thế giới. Họ phải tập để có được những đức tính mà người châu Á vốn không có, là mạnh dạn, tàn bạo. Việc đứng ở ngã tư đường hét lớn chỉ là hình thức thấp nhất; các mức độ cao hơn phải chấp nhận những thử thách cực độ về thể xác, chịu sỉ nhục đến mất nhân phẩm; tiếp nữa là những kỹ năng để có thể hành động bất chấp tất cả, miễn là giành được thị phần. Người châu Âu khi ấy rất kinh ngạc và nể sợ thế hệ "doanh nhân chó sói" ấy của người Nhật.Nhưng cách làm này lạc hậu quá rồi, giờ đây thế giới đã đào tạo thế hệ doanh nhân thân thiện, lương thiện và đầy tinh thần phục vụ. Nghĩa là, khi tư duy giao tiếp đang là xu thế toàn cầu, thì một số người đang đi ngược lại, làm những chuyện của nước người đã làm từ hơn bốn mươi năm trước và xem đó là thời thượng.

Có thể thấy rằng trong mỗi gia đình, văn hóa ứng xử vẫn chưa quá đáng ngại, nhưng về tổng thể xã hội thì đúng là có vấn đề. Ông Huỳnh Như Phương bày tỏ: "Tôi thấy mọi thứ như đang bị tháo tung ra nhưng do không có một hình mẫu, một chuẩn mực nên người ta không biết sắp xếp như thế nào cho hợp lý. Chẳng hạn thế nào là thành công, phải chăng là giật hết phần của người khác về phía mình?Chưa bao giờ sự cực đoan của chủ nghĩa thực dụng gây tác hại cho xã hội ghê gớm như bây giờ. Tình trạng đó khiến cho người đàng hoàng, tử tế rất khó tồn tại và nguy hại hơn là dẫn đến sự khủng hoảng lòng tin nơi lớp trẻ".

Ông Lương Văn Lý cũng cho rằng xã hội đang ở một khúc quanh nguy hiểm. Đã có thời kỳ những giá trị cũ, trong đó có văn hóa ứng xử dựa trên tình cảm, nhân nghĩa, nghĩa là những thứ có thật, bị xóa bỏ, thay vào đó là mô thức ứng xử rất phổ biến là đối phó với nhau trong tổ chức mà mình tham gia, nghĩa là một loại văn hóa ứng xử dựa trên những quan hệ bị áp đặt. Ngoài ra, trong một tổ chức, người ta chỉ dạy cho các thành viên cách ứng xử, giao tiếp trong phạm vi tổ chức mình, cho là đã quá đầy đủ, không cần nghĩ đến mọi khuôn khổ quan hệ, ứng xử khác. Kết quả là mỗi khi bị đưa vào một môi trường khác ngoài môi trường tổ chức của mình, nhiều người không còn biết cư xử nữa. Do đó mà không biết nói lời "xin lỗi" khi làm phiền người khác, không biết xếp hàng, không biết ngả mũ khi có đám tang đi ngang qua...

Quan hệ có thật bị thay thế bằng quan hệ không có thật, thang giá trị cũ bị dẹp bỏ, giá trị mới chưa xác định được là cái gì nên người ta đành phải bám vào cái mà người ta cho là cụ thể nhất, dễ sờ mó nhất: đồng tiền. Nguy hại nhất là khi đồng tiền được tôn vinh, lấn át mọi giá trị khác thì khái niệm "có tiền" và "có văn hóa" không còn song hành. Mà càng có nhiều tiền, người ta càng dễ trở thành người của công chúng, có tầm ảnh hưởng đối với xã hội, những biểu hiện thiếu văn hóa nếu có của họ sẽ lan truyền rất nhanh, gây ảnh hưởng hết sức tai hại với cộng đồng.

Là một doanh nhân, nên ông Lý đặc biệt trăn trở về cách hành xử của lớp người có tiền và có quyền này.Thế nào là một cách ứng xử có văn hóa của doanh nhân với xã hội? Theo ông Lý, đó là: "Có nợ thì phải có trả, tôi cho rằng doanh nhân thành đạt tức là đã có nợ với xã hội, vì làm gì có ai tự mình làm giàu được! Đã có nợ thì phải tìm cách trả, mà hoạt động từ thiện của những người giàu nhất thế giới như Bill Gates, Warren Buffet... là những ví dụ sinh động".

Thấy mọi người tỏ vẻ trầm tư, ông Nam Sơn tỏ ý "xoa dịu", rằng vấn đề đúng là cấp bách, cần phải có sự thay đổi trong văn hóa ứng xử của xã hội, nhưng cũng không nên bi quan. Với bề dày hàng nghìn năm lịch sử, dân tộc Việt Nam có một sức sống và sức đề kháng mãnh liệt.Nếu xã hội đồng thuận, mọi chuyện sẽ nhanh chóng thay đổi.

Sau nhận định đầy khích lệấy, không khí buổi tọa đàm như thân tình, ấm cúng hơn, mọi người cùng chia sẻ thời khắc cuối năm đang đến gần... Giọng ông Huỳnh Như Phương nhẹ nhàng: "Vào dịp cuối năm, người ta thường tĩnh tâm nhìn lại. Chợt nhớ bài thơCắt tóc ăn tết của Nguyên Sa: "Cắt cho ta, hãy cắt cho ta / Cắt cho ta sợi dài / Cắt cho ta sợi ngắn / Cắt cái sợi ăn gian / Cắt cái sợi nói dối / Sợi ăn cắp trên đầu / Sợi vu oan dưới gáy / Sợi bè phái đâm ngang / Sợi ghen tuông đứng dọc...".Thử xem năm qua mình có điều gì được, điều gì không được trong ứng xử với mọi người. Có gia đình kia, hai anh em trước đây ở hai chiến tuyến, đã mấy mươi năm rồi mà vẫn thường xảy ra xung đột, ngày giỗ tết mới tề tựu nhưng cứ gặp là cãi nhau. Mỗi lần như vậy, bà mẹ lại can, thôi, ngày tết bây hãy hòa thuận với nhau để hương hồn cha bây được yên một chút. Tôi nghĩ đó cũng là một ứng xử đẹp".

Trong khi chờ một giải pháp triệt để, ông Lương Văn Lý đề nghị chúng ta có thể quay về với giá trị của văn hóa dân tộc - một kho tàng phong phú và sâu sắc. Từ chuyện gắn bó với cộng đồng, làng xóm, đến cách ứng xử với từng người trong gia đình... đều thể hiện trong ca dao tục ngữ của ông cha. Ngoài ra, trong thời đại hội nhập, rất nên tiếp thu những tinh hoa của văn hóa phương Tây để bổ sung vào những điểm chúng ta còn hạn chế. Hiện đại hóa suy nghĩ của mình dựa trên cốt lõi là những giá trị văn hóa dân tộc, chúng ta cần tuyên truyền những giá trị văn hóa dân tộc với một cường độ và sự quyết tâm tương tự như trong lĩnh vực kinh doanh, phát triển kinh tế.

Bà Hoàng Anh tâm đắc và chia sẻ: "Trước kia, ở thôn quê mỗi lần ra đường gặp nhau người ta "chào bác, chào anh, chào chị", thật niềm nở. Nay ở cùng một chung cư, gặp nhau ở cầu thang mỗi ngày nhưng chẳng ai cười nói gì cả. Có dịp ra nước ngoài, thấy họ dù không biết nhau khi gặp mặt vẫn tươi cười "Hi, Hello...", bỗng có cảm giác thật ấm áp, tự hỏi sao người ta có thể cư xử văn minh như thế. Khen người rồi mới nhận ra đó là điều chúng ta đã có và đã mất, ít nhất là ở thành thị, khi việc chào hỏi nhau dần vắng bóng. Tôi mong chúng ta sẽ trở lại với những gì ngày xưa từng làm được, dĩ nhiên là có chọn lọc. Nếu xưa kia chào nhau xong người ta thường hỏi những chủ đề riêng tư khiến người được hỏi không vui, như tuổi tác, gia đình, con cái... thì nay cũng là niềm nở chào hỏi, nhưng chỉ nên dừng ở mức xã giao". Ngoài ra, theo bà Hoàng Anh, sự phối hợp đồng bộ giữa giáo dục gia đình và luật lệ xã hội thời trước cũng rất đáng để chúng ta lưu tâm. Xưa, con cái bạc đãi cha mẹ, vợ lừa dối chồng... thì ngoài việc bị người đời lên án, kẻ đó còn bị đòn roi, bị làng phạt vạ...

Trong những nét đẹp văn hóa xưa, theo ông Đỗ Hồng Ngọc, việc mặc áo dài là một nét hay cần lưu giữ. Mặc trên người bộ áo dài, hành xử của các nữ sinh sẽ thay đổi, đi đứng nhẹ nhàng, dịu dàng, khó có chuyện xé áo đánh nhau.Chưa kể việc làm này còn giúp các cô gái tránh được... béo phì, vì phải ăn uống chừng mực để vòng hai luôn vừa vặn với chiếc áo dài.

Ông Nguyễn Ngọc Bích nói thêm, cần phải có một số giá trị mang tính bắt buộc, ví dụ như đạo hiếu - chúng ta sẽ không cổ xúy việc đưa cha mẹ vào nhà dưỡng lão như các nước phương Tây. Đặc biệt, giáo dục phải bắt đầu từ gia đình, qua những lời dạy bảo thương yêu của người mẹ, như nhắc con "Bố về kìa, chào bố đi con", cho đứa con biết đến những lễ nghi cơ bản, để rồi sau đó nhà trường và xã hội sẽ tiếp tục phần việc của mình. Cuối cùng, để chia sẻ ý "không nên bi quan" của ông Nam Sơn, ông Bích kể chuyện mình: "Do có chút ít thời gian và khả năng, tôi có mở một lớp dạy tư duy pháp lý cho khoảng một trăm luật sư tập sự; học viên không phải có nghĩa vụ gì với tôi ngoài việc cố gắng học đàng hoàng. Khẩu hiệu của tôi là cứ làm đi, không mong nhận lại và nó được nhiều anh chị em làm theo. Sự vô vị lợi lại giúp đạt được lợi ích. Trong chúng ta còn nhiều người tốt; trong cương vị của mình, mỗi người cố gắng khơi cái tốt lên thì xã hội sẽ ngày càng tốt đẹp hơn".

Thật vậy, dù vẫn có những băn khoăn về sự xuống cấp trong văn hóa ứng xử của xã hội, nhưng giá trị văn hóa của người Việt sẽ không bao giờ mất đi. Mỗi dịp tết đến, các chuyến bay, xe lửa, xe khách... vẫn hoạt động hết công suất để đưa người từ các thành phố lớn về quê ăn tết. Sự gắn bó gia đình rất mật thiết và từ cái tình trong gia đình ấy sẽ nối qua tình làng nghĩa xóm. Nghĩa là dù đã sống trong thời đại số hóa, chúng ta vẫn giữ được cái gốc sau bao cuộc thăng trầm. Những tấm lòng vì cộng đồng, những mái ấm, nhà tình thương, những chuyến đi thiện nguyện của các bạn trẻ đến với trẻ em nghèo vùng sâu, vùng xa, chiến dịch mùa hè xanh... luôn được xã hội cổ xúy. Hay như cách ứng xử đầy văn hóa "của cho không bằng cách cho" của những người thực hiện bữa cơm 2.000 đồng dành cho người khó khăn mà DNSGCT từng đề cập. Tất cả cho thấy cái đẹp, cái thiện vẫn luôn có chỗ đứng trong xã hội, như cành cây đầy sức sống đang căng đầy chồi non mỗi dịp xuân về. Chính những điều này tiếp thêm niềm tin cho mọi người về một cái kết đẹp của hành trình đi tìm nét đẹp văn hóa ứng xử.

• Theo Doanh nhân Sài Gòn Cuối tuần

Mộ "khóc"!

Tác giả: KỲ DUYÊN

Trên võ đài mang tên Cuộc đời này, người sống, người đã khuất vẫn đang buồn bã và đau đớn theo dõi trận đấu giữa hai võ sĩ mang tên: Đạo lý và kim tiền.

Ai đó đã gọi thời đại này là thời đại kim tiền.

Thật ra, kim tiền khiến ai cũng phải mơ ước, từ nhà nghèo đến tỷ phú, có tôi, có anh, có chị, chúng ta, chúng tôi... Thuở xưa, kim tiền từng lên ngôi với bài đồng dao "bất hủ": Tiền là tiên là phật/ Là sức bật tuổi trẻ/ Là sức khỏe tuổi già/ Làm đà cho danh vọng/ Làm lọng của nịnh thần/ Làm cán cân công lý/ Tiền là...hết ý.

Nhưng khi kim tiền... "dấn thân" vào xã hội thì nó ngày càng hiện lên với tất cả cái ma quái, ngạo mạn và tàn nhẫn. Nó khiến con người ta vô cảm trước đạo lý. Biến tình yêu thành tàn độc. Chỉ vì lợi ích của nó- kim tiền.

Mộ cổ quật lên...

Câu chuyện mới xảy ra cách đây không lâu, tại tỉnh Quảng Nam, khiến người dân khối phố 8, phường An Sơn (TP Tam Kỳ, Quảng Ngãi) hết sức phẫn nộ: Đó là việc một nhóm người, mạo danh giấy tờ chính quyền ký, bới tung một ngôi mộ cổ được xác định gần 300 năm tuổi tại đây.

Nghi ngờ động cơ và việc làm vô nhân tính này, người dân báo cơ quan chức năng. Việc đào mộ cổ đã hoàn tất ở một ngôi, không rõ những gì trong ngôi mộ này đã được mang đi. Chỉ ngôi còn lại may mắn, thoát khỏi số phận.

Những dòng chữ cổ của ngôi mộ 300 tuổi. Ảnh Dân Trí.

Điều không bình thường là bà Nguyễn Thị Thắm, một trong số những người tham gia đào trộm ngôi mộ cổ khai nhận, được thuê với giá 35 triệu của một người họ Hoàng ở Huế, và có cả một giấy phép do ông Nguyễn Thọ Pha, Phó Chủ tịch UBND phường An Sơn cấp.

Tuy nhiên, trao đổi với phóng viên báo Người Lao động ngày 7/3/2012, ông Pha khẳng định phường không cấp giấy cho ai đào hai ngôi mộ cổ này. Vậy đâu là thực, hư?

Nhưng chắc chắn chuyện này là thực: ông Trương Đình Cang, Chủ tịch UBND phường An Sơn, TP Tam Kỳ, Quảng Nam thừa nhận- khi bà Nguyễn Thị Thắm đến xin phép "bằng miệng" việc di dời mộ phần, ông đã đồng ý mà không biết chính xác phần mộ nằm chỗ nào?

Ôi chao, liệu đó có phải là một cách làm việc tùy tiện, cẩu thả, vô trách nhiệm và quan liêu không? Hay vì còn lý do gì? Vì mộ phần đó nằm trong địa bàn ông quản lý cơ mà.

Sự tham lam, vô cảm lại gặp thói quan liêu, tùy tiện, và "dễ dãi vô lý" chắc chắn đó là mảnh đất mầu mỡ cho tội ác.

Và tội ác đã diễn ra, dù không có người chết. Nhưng tội xâm phạm mồ mả, mà đây là mộ cổ, theo Điều 186/Bộ Luật Hình sự quy định, thì vẫn là tội ác.

Điều không bình thường nữa, tiếng là đào mộ, bốc cốt, nhưng sau khi đã đào tung mộ, nhóm người này lấy những vật gì đó dưới mộ rồi vội vã bỏ đi, để lại những mảng xương vương vãi. Bốc cốt, mà vất lại xương, thì nên hiểu động cơ đào mộ cổ là gì đây?

Hiện tượng đào mộ cổ, trộm cổ vật không phải hiếm. Tại Trung Quốc, mới đây, cảnh sát TP Tương Dương, tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc) phát hiện một vụ đào mộ cổ độc đáo. Ngôi mộ cổ được phán đoán của giới quý tộc triều đại nhà Đông Chu, đã được xếp hạng di sản văn hóa.

Bất ngờ nhất, cảnh sát phát hiện, bọn trộm đã đào một đường hầm tinh vi hình chữ L, dài 700 mét chạy thẳng đến khu mộ. Trước đó, bên trên, chúng ngụy trang thuê nhà để làm dưa cải thảo muối. Khi vụ việc vỡ lở, đồ vật trong ngôi mộ cổ đã "lìa trần". Nghề chơi lắm công phu, thì nghề... trộm quả cũng lắm công phu.

Còn ở Tam Kỳ, điều người dân ở đây bất an nhất là cái kết không biết "có hậu" không? Vì vụ đào trộm mộ cổ đã được chuyển lên Công an TP.Tam Kỳ xử lý theo pháp luật. Nhưng cầm đầu nhóm tội phạm- bà Nguyễn Thị Thắm lại là... người thân của ông Nguyễn Xuân Hùng, Phó Trưởng Công an TP.Tam Kỳ kiêm Phó Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Công an TP này.

Rõ là bà Thắm đang ta về ta tắm ao ta

Thế nên, nói như truyện cổ Tam Quốc Chí, mọi việc, xin để hồi sau sẽ rõ.

Mộ "kim"... lấp xuống?

Chuyện mộ cổ hồi kết chưa biết ra sao, mới đây, dư luận xã hội lại sững sờ, rồi ồn lên vì chuyện mới xảy ra tại "Hà Nội: Hàng trăm ngôi mộ bị vùi lấp trong đêm" ở khu dân cư Tứ Kỳ, phường Hoàng Liệt, quận Hoàng Mai. Thủ phạm vụ này là Công ty cổ phần Đầu tư Quốc tế CT Việt Nam.

Có lẽ, dư âm của vụ việc 30 ngôi mộ bị vùi lấp trong bùn thải chỉ trong một đêm, tại nghĩa trang Đồng Chưa, phường Dương Nội, quận Hà Đông (Hà Nội) bởi hơn 600m³ bùn thải từ các công trình xây dựng chưa tan, nên sự phẫn nộ trước tin này, khỏi phải nói. Hàng trăm bài báo, trang mạng lên án.

Cũng hiếm có vụ việc nào mà thông tin nọ "choảng" thông tin kia, rối mù như canh hẹ. Nếu hôm trước, hàng trăm ngôi mộ bị chôn. Thì hôm sau là tin chỉ có... một ngôi. Nếu hôm trước là 90 ngôi mộ mất tích, hôm sau đã lên 100. Nếu hôm trước là tin chôn mộ, thì hôm sau là tin không hề có.

Người đọc vừa căng thẳng theo dõi, vừa không hiểu ra ngô ra khoai. Rõ là báo chí thời ...kim tiền cũng có khác! Trăm tin đua nở. Trăm bài đua tiếng!

Nhưng dư luận xã hội có quyền đặt câu hỏi: Vì sao việc làm sai trái của Công ty CT diễn ra ngay trước mắt mà chính quyền phường không có phản ứng gì? Và đâu là sự thật?

Những ngôi mộ bị vùi trong đất cát?

Hỏi ra mới biết, công ty này đã năm lần bị phường lập biên bản do chưa giải phóng mặt bằng, đã san ủi mở một tuyến đường chạy từ ngoài tiến sâu vào trong, gần nghĩa trang. Nhưng phạt thì phạt, san lấp cứ san lấp. Hậu quả, dân chịu. 262 ngôi mộ của dân bị bùn, nước tràn ngập mộ, chỉ còn "nhìn thấy mỗi cái que cắm đánh dấu" gây tâm lý phẫn nộ.

Phải chăng, coi thường những quy định của pháp luật là "chuyện thường ngày" của Công ty CT? Phải chăng phường không đủ sức mạnh? Hay cũng còn bởi lý do khác?

Một việc nằm trong thẩm quyền của một phường, thuộc tầm chỉ đạo của quận mà đến mức, Thành ủy, UBND TP Hà Nội phải "nhảy vào", thì cũng nên xem lại cả năng lực và uy lực của cấp quản lý chính quyền cơ sở.

Được biết, mới đây, Công ty CT ngỏ lời xin lỗi 77 hộ dân có mộ nằm trong khu vực dự án.

Chủ tịch phường Hoàng Liệt cũng xin lỗi dân vì "thiếu trách nhiệm để xảy ra việc làm sai trái của chủ đầu tư". Biết xin lỗi dân là tốt. Nhưng sẽ tốt hơn, giá như ông Chủ tịch phường không thừa sự quan liêu và tâm lý thiếu "nhạy cảm" của người lãnh đạo trước nỗi đau của dân.

Hai cái xin lỗi cộng lại, liệu có ra được một cái sửa lỗi đầy đủ? Mọi việc, xin để hồi sau sẽ rõ!

Mộ "khóc"?

Cuộc sống có người tốt, người xấu. Có việc thiện, việc ác. Thế nhưng, có hai câu chuyện thuộc phạm trù "cái Ác" gần đây đã khiến xã hội sốc nặng. Vì nó nằm ngoài sức tưởng tượng về...đàn bà, đến mức người ta phải "tôn vinh" hai vụ án khủng khiếp này là kỳ án. Nó chính là sự suy đồi của đạo lý.

Chắc chắn, hai vụ án này sẽ được các nhà chuyên môn đưa vào giáo trình của Luật Hình sự, giáo trình Pháp y, và những nhà tâm lý học sẽ còn phải tốn giấy mực "giải mã" về tâm lý con người nói chung, đàn bà nói riêng, vì tính chất dã man và bi thảm của nó.

Đau đớn thay, đối tượng mà hai người đàn bà này "ra tay" lại là người chồng từng yêu thương nhất mực, từng đầu gối tay ấp với họ. Tình yêu, tự lúc nào đã biến thành sự tàn độc?

Đó là vụ bà Trần Thúy Liễu "đốt" chồng- nhà báo Hoàng Hùng, và bà Dư Kim Liên giết chồng- trung tá công an Trần Luân Chuyên, bằng cách tiêm và cho uống thuốc độc, thuốc sâu đến chết.

Nếu câu chuyện của bà Trần Thúy Liễu "đốt" chồng ngày càng sáng tỏ, bởi trước đó có quá nhiều nghi vấn, ẩn khuất, thì vụ bà Dư Kim Liên, ngành chức năng dễ dàng phát hiện.

Bà Dư Kim Liên không biết có nghiện đọc Thủy Hử, có nghiền ngẫm cách giết chồng của ả Phan Kim Liên với ông chồng Võ Đại, vì người tình Tây Môn Khánh không?

Chỉ biết cách giết chồng của Phan Kim Liên trong sách cổ xa xưa còn thua xa về ý chí và cả thủ đoạn, mẹo mực của Dư Kim Liên thời hiện đại.

Không chỉ pha thuốc độc vào sữa cho chồng uống, rồi tiêm thuốc độc, bà ta còn đổ cả chai thuốc trừ sâu cho chồng chết hẳn. Ghê gớm hơn, còn soạn cả kịch bản  "giả điên" hòng đánh lừa cơ quan chức năng.

Chao ơi là... lá gan đàn bà. Là đạo nghĩa vợ chồng!

Nhưng Trần Thúy Liễn và Dư Kim Liên giống nhau ở một điểm, họ đều có một "người tình" ma quái, quyến rũ họ không sức nào cản nổi, đưa họ trượt dài vào con đường mê muội, trượt dài vào tội ác- đó là cờ bạc!

Dù bà Trần Thúy Liễu còn có một người tình bằng xương bằng thịt, người "chia ngọt sẻ bùi" cùng bà trong những canh bạc ở Campuchia. Và giờ đây, khi bà bị bắt, thì người tình này đòi người tình Trần Thúy Liễu 150 triệu đồng.

Tiền bạc đã khiến anh đi đường anh, ả đi đường ả! Sự bạc bẽo lại được trả bằng sự... bạc bẽo? Tình ơi cay đắng bao nhiêu là tình

Cái gì sẽ biện minh và cứu rỗi cho tội ác man rợ của hai người đàn bà, vốn được coi là chân yếu tay mềm?

Người ta nói, chết là hết. Nhưng với nhà báo Hoàng Hùng, và ông Trần Luân Chuyên, ngay cả khi chết đi rồi, họ vẫn không nhắm nổi mắt.

Bởi trên võ đài mang tên Cuộc đời này, người sống, người đã khuất vẫn đang buồn bã và đau đớn theo dõi trận đấu giữa hai võ sĩ mang tên: Đạo lý và Kim tiền.

Võ sĩ Đạo lý gầy guộc, xanh xao. Võ sĩ Kim tiền tráng kiện, ngạo mạn.

Huỵch! Võ sĩ Đạo lý, trong nháy mắt đã bị sóng soài-  knock out trước cú ra đòn của võ sĩ Kim tiền. Liệu có gượng dậy được không, Đạo lý ơi?

Cả đấu trường như chết lặng đi. Chỉ thấy cánh tay Kim tiền giơ cao. Gương mặt dương dương đắc chí. Thật là vàng, và thật là... chói lóa

Ở đâu đó, dưới đất cát, những nấm mộ đang "khóc"

Và nước mắt người đời, chảy ngược vào trong!

Rừng xưa đã khép!

Giang Le (Danlambao) - Ông Hà Văn Thịnh ở Huế viết bài “Nhục và Đau”. Ông viết không riêng cho nỗi nhục và nỗi đau riêng của ông lúc bây giờ mà ông đã không tiếc lời lên án cho cả thế hệ cha ông, khuất phục, khoan nhượng ngoại bang, chấp nhận sống theo âm lịch ngàn đời trong nỗi nhục, để bây giờ ông nhận ra ông thấy quá đau nên la toán lên… nhục… nhục và đau!!! Lời oán thán của ông Hà Văn Thịnh quả thật không sai!

Tôi còn nhớ, cũng đâu đó trong trang Danlambao này, có lập lại về sự quyết tâm đoạn tuyệt quá khứ, xét lại hướng đi của đất nước Nhật từ sau thế chiến thứ hai. Nước Nhật đã chọn cho mình một hướng đi thật cao, thật xa, phù hợp thời đại, một minh chứng hùng hồn để chúng ta nhìn lại hướng đi của dân tộc Việt Nam cũng từ sau đệ nhị thế chiến. Trong khi Việt Nam ảnh hưởng Bắc thuộc ngàn năm, tự khép mình vào văn hóa âm lịch, bị phân hóa dần cho đến ngày hôm nay, các bạn thử nhìn lại xem, dân tộc ta đang dùng lịch của ta riêng biệt hay là lịch của Tàu? Chỉ cần một minh chứng nhỏ này thôi, nó chứng tỏ dân tộc ta như người có đôi mắt bị mù, luôn lần theo chiếc gậy để hướng về phía trước mà không biết chiếc gậy đang dẫn dắt cả dân tộc đi vào con đường tuyệt lộ, quá ê ẩm vì chiếc gậy thỉnh thoảng cứ đập vào lưng… Ông Hà Văn Thịnh đã nhận ra nỗi nhục và đau ở điểm này, và chính tôi cũng sáng mắt và nhận ra điều đó quả thật không sai !

Tôi xin minh chứng câu chuyện về nước Nhật bị bỏ dở đoạn trên. Nước Nhật cũng là một nước Châu Á như Việt Nam, cũng từng lần theo chiếc gậy âm lịch trước thế chiến, nhưng sau hậu thế chiến, nước Nhật, hay nói đúng hơn là cha ông người Nhật, đã thức tỉnh, đoạn tuyệt với quá khứ, với văn hóa âm lịch, là một nước Á Đông, nhưng họ sẵn sàng tiếp nhận cái mới cho hướng đi mới, một hướng đi riêng không còn bị thuộc kể từ khi cắt đứt chủ nghĩa bành trướng, hội nhập hoàn toàn vào văn hóa tây Phương, một hướng đi của sự lựa chọn rất khôn ngoan đã giúp cho dân họ sáng mắt và tự đi tới… Các bạn có dịp xem lịch của Nhật thì sẽ biết, đó có phải là thuần túy Tây phương hay không?

Xin lập lại Việt Nam ta, đã là lịch của ta mà ta không ra ta, tây không ra tây, mà tàu chẳng ra tàu, gở một tờ lịch ta phải xem kỹ vì có ngày tây và cả ngày ta, lại còn ngoằn ngoèo vài câu chữ Hán! Như thế là thế nào? Có phải nó chứng tỏ là dân tộc ta không thể đoạn tuyệt với quá khứ tồi tệ nhất, khó hiểu nhất, khiếp nhược nhất nên cứ mãi lần theo chiếc gậy? Thật là nhục… nhục và đau… là thế! Bây giờ toàn dân đang đứng trước miệng hố, và chiếc gậy đã trở đòn… Nó không còn dẫn chúng ta đi mà là nện vào lưng chúng ta và lùa chúng ta xuống hố…. Chiếc gậy không còn trong tay tàu cộng, mà đã được trao tay cho những tên thái thú đần độn nhất, hung hãn nhất.

Việt Nam Sản Xuất Nhiều Tiến Sĩ và Ít Bằng Sáng Chế

Việt Nam Sản Xuất Nhiều Tiến Sĩ và Ít Bằng Sáng Chế

Hoàng Nguyên dịch

Vietnam produces many PhDs and few inventions

Việt Nam Sãn Xuất Nhiều Tiến Sĩ và Ít Bằng Sáng Chế

VietNamNet Bridge – Vietnam is the country which has the highest number of doctors in the region and has the lowest number of scientific research works.

VietnamNet Bridge – Việt Nam là nước có số lượng tiến sĩ cao nhất trong khu vực và có số lượng thấp nhất các công trình nghiên cứu khoa học.

Few scientific research works

Ít công trình nghiên cứu khoa học.



According to the Ministry of Science and Technology (MST), Vietnam now has 24,300 PhDs and 101,000 masters, with the number of PhDs and masters increasing by 11.6 percent per annum (7 percent for PhDs and 14 percent for masters).

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (MST), Việt Nam hiện có 24.300 tiến sĩ và 101.000 thạc sĩ, với số lượng tiến sĩ và thạc sĩ tăng 11,6% mỗi năm (7% cho tiến sĩ và 14% cho thạc sĩ).

Dr Pham Bich San, Deputy Secretary General of the Vietnam Union of Science and Technology Associations (VUSTA), said while Vietnam has the most professors and PhDs in South East Asia, but no Vietnamese university has been listed in the world’s top 500 universities. The number of scientific articles of the 90-million-people published on prestigious journals every year is just equal to the number of articles of one university in Thailand.

Tiến sĩ Phạm Bích San, Phó Tổng Thư ký Liên minh Hiệp hội Khoa học và Kỹ thuật (VUSTA) của Việt Nam, cho biết trong khi Việt Nam có hầu hết các giáo sư và tiến sĩ tại Đông Nam Á, nhưng không có trường đại học Việt Nam nào được liệt kê trong số 500 trường đại học hàng đầu thế giới. Số lượng các bài báo khoa học của 90 triệu người được công bố trên các tạp chí có uy tín hàng năm chỉ bằng số lượng bài viết của một trường đại học ở Thái Lan.

A report of MST showed that in 2006-2010, Vietnam only had 200 patents and utility solutions granted by the National Intellectual Property Office and five patents registered in the US, which means that Vietnam only had one patent granted every year. Especially, in 2011, no Vietnamese patent was registered in the country.

Một báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ (MST) cho thấy, năm 2006-2010, Việt Nam chỉ có 200 bằng sáng chế và các giải pháp thiết thực được Sở Tài Sãn Trí Tuệ quốc gia cấp và 5 bằng sáng chế đăng ký tại Mỹ, có nghĩa là Việt Nam chỉ có một bằng sáng chế được cấp mỗi năm. Đặc biệt, trong năm 2011, không có bằng sáng chế Việt Nam nào đã được đăng ký trong nước.

Meanwhile, Singapore, a 4.8 million people South East Asian country had 647 patents, Malaysia 161 patents (27.9 million people), Thailand 53 patents (68 million). The Philippines, which is believed to have the similar economic development as Vietnam’s, had 27 patents.

Trong khi đó, Singapore, một nước Đông Nam Á có 4,8 triệu dân lại có 647 bằng sáng chế, Mã Lai có 161 bằng sáng chế (27.900.000 người), Thái Lan 53 bằng sáng chế (68 triệu). Philippines, được tin là có kinh tế phát triển tương tự như Việt Nam, có 27 bằng sáng chế.

Dr San said that Vietnam nearly does not have any scientist with brilliant scientific life-works, i.e. those who have devoted all their lives to the scientific research and have been recognized by big international prizes.

Tiến sĩ San cho biết rằng Việt Nam gần như không có bất cứ nhà khoa học nào có sự nghiệp khoa học cả đời rực rỡ cả, tức là, những người đã cống hiến tất cả cuộc đời của họ cho các nghiên cứu khoa học và đã được công nhận bởi các giải thưởng quốc tế lớn.

Dr Ho Uy Liem from VUSTA has also noted that Vietnam has never calculated how many scientific research works have been conducted and how many percent of the works have been utilized in reality.

Tiến sĩ Hồ Uy Liêm thuộc Hiệp hội Khoa học và Kỹ thuật (VUSTA) cũng đã lưu ý rằng Việt Nam chưa bao giờ tính toán có bao nhiêu công trình nghiên cứu khoa học đã được thực hiện và bao nhiêu phần trăm của các công trình ấy đã được ứng dụng vào thực tế.

Research themes lag behind the world by tens of years

Các đề tài nghiên cứu tụt hậu so với thế giới hàng chục năm

At a scientific forum organized in October 2005, Dr Dang Xuan Thi from the Mechanical Engineering Institute said that most of the scientific research works by that time had just aimed to utilize the world’s inventions and achievements in Vietnam. Meanwhile, the themes chosen for scientific research projects by Vietnamese always lagged behind the world by tens of years.

Tại một diễn đàn khoa học được tổ chức vào tháng 10 năm 2005, Tiến sĩ Đặng Xuân Thị thuộc Viện Kỹ Sư Cơ khí cho biết rằng hầu hết các công trình nghiên cứu khoa học vào thời điểm ấy chỉ nhằm mục đích sử dụng các phát minh và thành tựu của thế giới tại Việt Nam thôi. Trong khi đó, các chủ đề được lựa chọn cho các dự án nghiên cứu khoa học của người Việt Nam luôn luôn tụt lại phía sau thế giới hàng chục năm.

Regarding the significance of the research works, Dr Thi said that the number of works which could be utilized in reality just accounted for several percent of the total works. Ironically, a lot of works were recognized as “excellent” could not be brought into the life and they have still been left on the shelf.

Về tầm quan trọng của các công trình nghiên cứu, Tiến sĩ Thi nói rằng số lượng công trình có thể được ứng dụng vào thực tế chỉ chiếm vài phần trăm tổng số các công trình. Trớ trêu thay, rất nhiều công trình đã được công nhận là “tuyệt vời” lại không thể đưa vào cuộc sống được và họ vẫn còn bị bỏ lại trên kệ.

Dr Dao Duy Huan from the HCM City Finance and Marketing University also said at a workshop in 2010 that the scientific research works in economics cannot be utilized in reality; therefore, they have been refused by businesses. This has caused the waste of tens of billions of dong a year to the state.

Tiến sĩ Đào Duy Huân thuộc Trường Đại học Tài chính và kinh doanh thị trường của thành phố HCM cũng cho biết tại một hội thảo trong năm 2010 rằng các công trình nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực kinh tế không thể sử dụng được trong thực tế, do đó, những công trình đó đã bị các doanh nghiệp từ chối. Điều này đã gây ra sự lãng phí hàng chục tỷ đồng một năm cho nhà nước.

According to Minister of Science and Technology Nguyen Quan, Vietnam spends two percent of the state budget on science and technology development every year, estimated at 13 trillion dong.

Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Kỷ Thuật Nguyễn Quân, Việt Nam chi tiêu hai phần trăm của ngân sách nhà nước về phát triển khoa học và kỷ thuật mỗi năm, ước tính khoảng 13000 tỷ đồng.

Of this amount, 90 percent has been spent on investment and development, and regular expenses, i.e. the sum of money has been paid to feed the apparatus of research institutes and scientists, or to buy equipment or machines. The other 10 percent has been spent on research projects.

Trong số này, 90 phần trăm đã được chi cho đầu tư phát triển và chi phí thường xuyên, tức là số tiền đã được trả để nuôi bộ máy của các viện nghiên cứu và các nhà khoa học, hoặc để mua thiết bị, hoặc máy móc. 10% khác đã được chi cho các dự án nghiên cứu.

Quan has also pointed out that Vietnam still cannot mobilize the grey matter from 400 universities and junior colleges with 7000 PhDs for scientific development. The lecturers at the universities now only give lectures, while they do not carry out scientific research as required.

Quan cũng đã chỉ ra rằng Việt Nam vẫn không thể huy động chất xám từ 400 trường đại học và cao đẳng với 7000 tiến sĩ cho phát triển khoa học. Các giảng viên tại các trường đại học chỉ giảng lý thuyết, trong khi họ không thực hiện nghiên cứu khoa học theo yêu cầu.

COMMENT

BÌNH LUẬN

Professor T.K.Raja

Giáo Sư T.K. Raja

Inventions are not made on daily or weekly or monthly or yearly basis. All inventions and discoveries in science are accidental. No scientist in the world is working towards Nobel Prize. All noteworthy discoveries in science were made by very ordinary people who were not well educated scientists. There is no link between the number of PhDs and the inventions made in a country. It is always important tnat any scientific finding should serve the common man and alleviate his sufferings. This kind of socially relevent research is good enough for all developing countries including Vietnam. Otherwise the developing countries will be wasting their precious resources in non-productive researches. This should be avoided at all cost. Professor T.K.Raja, INDIA.

Sáng chế không được thực hiện trên cơ sở hàng ngày hoặc hàng tuần hoặc hàng tháng hoặc hàng năm. Tất cả các sáng chế và phát minh khoa học là tình cờ. Không có nhà khoa học nào trên thế giới đang làm việc hướng tới giải Nobel cả. Tất cả các khám phá đáng ghi nhận về khoa học đều được thực hiện bởi những người rất bình thường, những người không phải là những nhà khoa học đươc học hành đầy đủ. Không có mối liên hệ giữa số lượng tiến sĩ và những phát minh được thực hiện trong một quốc gia. Điều luôn luôn quan trọng là bất cứ khám phá khoa học nào đều nên phục vụ người bình thường và làm giảm bớt các đau khổ của họ. Không có mối liên hệ giữa số lượng tiến sĩ và những phát minh được thực hiện trong một quốc gia. Nó luôn luôn là quan trọng tnat bất kỳ phát hiện khoa học nên phục vụ người đàn ông thông thường và giảm bớt đau khổ của Người. Loại nghiên cứu có liên quan đến xã hội là đủ tốt cho tất cả các nước đang phát triển kể cả Việt Nam. Nếu không, các nước đang phát triển sẽ được lãng phí nguồn tài nguyên quý giá của họ trong sự nghiệp nghiên cứu. Điều này nên tránh bằng mọi giá nên tránh bằng mọi giá.

Giáo sư T.K.Raja, Ấn Độ.